Seksuele intimidatie is niet normaal. Het is ook niet iets wat je zelf maar moet oplossen. Je werkgever is verplicht je te beschermen tegen seksuele intimidatie en de gevolgen ervan. Maar je kunt natuurlijk ook zelf stappen ondernemen.
1: Wat is er aan de hand?
De bescherming tegen (seksueel) intimiderend gedrag op de werkvloer is versterkt. Dit komt omdat er in de Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen een verbod op (seksuele intimidatie) is opgenomen. Daardoor kunnen slachtoffers van (seksuele) intimidatie een klacht indienen bij de Commissie gelijke behandeling.
Ook zijn niet alleen de slachtoffers zelf, maar ook werknemers die hen helpen, zoals een vertrouwenspersoon of een getuige, beschermd tegen eventuele represailles na een klacht. De werkgever mag hen namelijk niet benadelen omdat zij een klacht hebben ingediend of het slachtoffer daarbij hebben bijgestaan.
Verder kan de rechter in bepaalde situaties besluiten de bewijslast te verschuiven van werknemer naar werkgever. Als je je klacht voldoende kunt onderbouwen en de rechter is van oordeel dat er een vermoeden bestaat van seksuele intimidatie, dan verschuift de bewijslast. Dit houdt in dat je werkgever moet aantonen, dat je klacht ongegrond is. Dit kan hij bijvoorbeeld doen door te bewijzen dat hij alles heeft gedaan om de seksuele intimidatie te voorkomen, dat hij de klacht over de intimidatie zorgvuldig heeft onderzocht en dat hij, zonodig, passende maatregelen heeft getroffen.
Je werkgever is overigens ook op basis van de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) verplicht om een beleid te ontwikkelen ter voorkoming van seksuele intimidatie.
2: Wat is seksuele intimidatie?
Seksuele intimidatie op het werk staat voor allerlei vormen van seksueel getinte aandacht die ongewenst, eenzijdig en opgelegd is. Het is dus wat anders dan een onschuldige flirt tussen collega's of een vriendschappelijke aanraking. Seksuele intimidatie loopt uiteen van intieme vragen over het privé-leven, suggestieve opmerkingen en betasten van het lichaam tot chantage, aanranding en zelfs verkrachting.
Maar hoe zit het precies met de dubbelzinnige opmerking of de 'vaderlijke' arm om de schouder? Ook die kun je als uiterst onaangenaam ervaren of op zijn minst irritant. Wat begint als een grapje of pesten, kan ineens uitmonden in seksuele intimidatie.
Waar de grens ligt tussen gewenst en ongewenst, 'gewoon gezellig' en 'te ver gaan', kun je echter alleen zelf bepalen. Niet hoe de aandacht is bedoeld, maar hoe je die ervaart is maatgevend!
3: Wat zijn de gevolgen van seksuele intimidatie?
Seksuele intimidatie verziekt de werksfeer en zorgt voor een onaangename en dreigende werkomgeving. Het is een vorm van chantage en machtsmisbruik. Een bedreiging voor je positie. Als je namelijk afwijzend reageert op dit soort toenaderingspogingen, verspeel je soms een kans op promotie, je wordt niet aangenomen of je ziet je carrière eindigen in ontslag.
4: Kan het iedereen overkomen?
Er bestaat geen prototype slachtoffer. Wel blijken sommige groepen een groter risico te lopen: vrouwen die net aan een nieuwe baan beginnen of in een typisch mannenberoep gaan werken. Of allochtone vrouwen, lesbische vrouwen, homoseksuele mannen en werknemers met een tijdelijk contract. Daarnaast hebben jongere werknemers (M/V) een grotere kans om slachtoffer te worden van seksuele intimidatie.
5: Met wie kun je erover praten?
Het is belangrijk de ander te laten weten dat je het niet accepteert. Velen beseffen niet dat hun gedrag ongewenst is en stoppen ermee, zodra hen dat rechtstreeks wordt gezegd. Lukt of helpt een afwijzende reactie niet, praat er dan met anderen over. Door er zo snel mogelijk over te praten, kun je voorkomen dat het erger wordt. Als je er niet over praat, kun je bovendien de indruk geven dat je instemt met het gedrag.
Personen of instellingen met wie je zou kunnen praten zijn je directe baas, collega’s, een vertrouwenspersoon, je bedrijfsarts, een personeelsfunctionaris of de ondernemingsraad. Dat laatste is misschien niet de eerste stap, maar het is wel aan te raden. Ook al kan de OR je concrete situatie misschien niet aanpakken, ze kan je werkgever wel aanzetten maatregelen te nemen.
6: Als praten niet helpt, wat dan?
Soms helpt alleen praten niet. Er is te veel gebeurd, degene die jou lastig valt is niet aanspreekbaar of voor rede vatbaar. Dan kun je een klacht indienen. Steeds meer bedrijven hebben een speciale klachtenregeling voor seksuele intimidatie. Maar ook als er geen regeling is, kun je een klacht indienen. Bij je directe chef, bij personeelszaken, het management of de directie of bij je bedrijfsarts. Het is belangrijk te praten over je ervaringen en het niet voor je te houden. Als je over je ervaringen praat, is het aannemelijker te maken dat je ook echts iets vervelends is overkomen.
7: Wat als een oplossing binnen het bedrijf niet mogelijk is?
- Wanneer een oplossing binnen het bedrijf niet mogelijk is, kan een gerechtelijke procedure uitkomst bieden. Je kunt je daarbij laten bijstaan door een rechtshulpverlener of een advocaat. Zij kunnen je adviseren over de juridische wegen.
- Je kunt ook terecht bij de vakbonden, als je daar lid van bent. De meeste vakbonden hebben een rechtskundige dienst waar leden gebruik van kunnen maken.
- Via het Juridisch Loket kun je meer informatie krijgen over rechtshulp bij seksuele intimidatie.
- Commissie gelijke behandeling
